Gia cố nhà ở

Cách chằng chống mái tôn, gia cố cửa kính an toàn trước bão lớn

Gió bão cấp 11 trở lên tạo ra lực hút nâng khí động học có thể thổi tung toàn bộ mái tôn trong tích tắc. Thực hiện chằng chống đúng kỹ thuật bằng bao cát, dây neo và nẹp gỗ sẽ bảo vệ cấu trúc ngôi nhà bạn.

Người dân chuẩn bị các bao cát chằng chống mái nhà và công trình trước khi bão đổ bộ
Chuẩn bị bao cát chằng chống công trình và mái nhà trước bão / Ảnh: Jocelyn Augustino, FEMA / Phạm vi công cộng (Public Domain).

Mỗi năm, dải bờ biển Việt Nam hứng chịu trung bình từ 10 đến 12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hình thành từ Thái Bình Dương và Biển Đông. Bạn đọc có thể xem lại số liệu lịch sử các cơn bão đổ bộ tàn khốc nhất tại bài viết về Bão tại Việt Nam trên Wikipedia tiếng Việt. Thiệt hại nặng nề nhất sau bão phần lớn đến từ hiện tượng tốc mái nhà và vỡ các vách kính lớn, dẫn tới việc nước mưa và gió cuồng phong tràn vào bên trong phá hủy toàn bộ đồ đạc nội thất.

Thực tế cho thấy, mái tôn bị gió bão giật bay không chỉ do áp lực gió đẩy từ phía trước mà chủ yếu do lực hút nâng khí động học (hiệu ứng Bernoulli) xuất hiện khi luồng gió tốc độ cao trượt qua mặt cong của sóng tôn. Hiểu đúng nguyên lý cơ học này sẽ giúp các gia đình gia cố nhà cửa đúng trọng tâm, thay vì làm theo các thói quen sai lầm.

Kỹ thuật chằng chống mái tôn bằng bao cát chuẩn an toàn

Đặt bao cát đè lên mái nhà là kinh nghiệm dân gian được áp dụng phổ biến, nhưng nếu đặt sai cách, bao cát có thể lăn trượt làm gãy xà gồ hoặc gây nguy hiểm cho người phía dưới:

  • Khối lượng bao cát tiêu chuẩn: Mỗi bao chỉ nên chứa từ 15 đến 20 kg cát hoặc đất thịt mịn (khoảng 2/3 thể tích bao bì). Không đóng bao quá căng vì bao căng tròn sẽ dễ lăn khi có gió giật mạnh. Dùng dây nilon buộc chặt miệng bao.
  • Khoảng cách và mật độ bố trí: Mép mái và góc mái là nơi chịu lực hút gió xoáy lớn nhất. Cần đặt bao cát sát mép mái với khoảng cách giữa các bao từ 1 đến 1,2 mét. Ở giữa mái nhà, xếp các bao cát so le nhau theo hình mắt lưới quả trám.
  • Liên kết các bao cát bằng dây thừng: Dùng dây thừng hoặc dây nilon buộc nối các bao cát thành từng chuỗi từ bờ mái bên này vắt qua đỉnh nóc sang bờ mái bên kia. Cách làm này giữ cho bao cát cố định chắc chắn, không bị gió bão thổi bay hoặc rơi xuống sân.
Cảnh báo an toàn khi leo lên mái nhà: Chỉ tiến hành đặt bao cát khi trời còn râm mát, gió chưa mạnh, tối thiểu 12 đến 24 giờ trước khi tâm bão đổ bộ theo bản tin dự báo thời tiết khí tượng. Tuyệt đối không leo lên mái nhà khi trời đã bắt đầu đổ mưa dông vì tôn ướt rất trơn trượt, dễ xảy ra tai nạn trượt ngã hoặc gió giật ngã từ trên cao.

Gia cố mái tôn bằng thanh nẹp gỗ và dây cáp neo tăng đơ

Với những công trình có diện tích mái lớn hoặc nhà xưởng, sử dụng bao cát không đủ sức chống chọi gió bão cấp 11 đến cấp 13. Phương án nẹp thép hộp hoặc thanh gỗ kết hợp dây cáp mang lại độ vững chắc vượt trội:

  • Bắt nẹp giằng ngang: Dùng các thanh gỗ dày hoặc thép hộp 30x60 mm đặt nằm ngang vuông góc với chiều dốc sóng tôn, khoảng cách giữa các thanh nẹp từ 1,5 đến 2 mét. Bắn vít tự khoan có long đền cao su cố định thanh nẹp xuyên qua sóng tôn xuống thẳng hệ xà gồ thép bên dưới.
  • Căng dây cáp neo tăng đơ: Dùng dây cáp thép bọc nhựa đường kính 6 đến 8 mm bắt chéo hình chữ X vắt qua mái nhà. Hai đầu cáp được neo vào các tai sắt cấy sâu vào dầm bê tông cốt thép của tường nhà, hoặc đóng cọc thép sâu 1,5 mét xuống nền đất vườn. Sử dụng ốc tăng đơ siết căng dây cáp để giữ chặt toàn bộ khối mái tôn úp xuống khung nhà.
  • Bịt kín khe hở đầu hồi: Gió bão thường luồn qua các kẽ hở giữa đầu tường hồi và mái tôn, thổi thốc từ dưới lên đẩy tung mái. Hãy dùng vữa xi măng hoặc ván gỗ bịt kín toàn bộ các khoảng trống này trước mùa mưa bão.

Kỹ thuật gia cố cửa kính và cửa ra vào

Cửa sổ kính lớn, vách kính mặt tiền và cửa lùa nhôm kính là những vị trí dễ bị tổn thương nhất do sự chênh lệch áp suất không khí đột ngột:

Vị trí cửa Phương pháp gia cố Tác dụng bảo vệ
Cửa sổ kính lớn tầng cao Dán băng keo vải hoặc băng dính đóng thùng bản rộng theo hình chữ X và dấu cộng. Không ngăn được nứt kính do áp suất nhưng giữ chặt các mảnh vỡ không văng tung tóe gây thương tích.
Vách kính mặt tiền đón gió Bắt thanh nẹp gỗ ngang mặt ngoài hoặc đóng ván ép phủ ngoài kính. Ngăn cản cành cây, ngói vỡ bay đập trực diện làm thủng kính.
Cửa cuốn kim loại Hạ sát đất, chốt khóa chân ray, chèn thanh gỗ chống ngang bên trong. Chống gió giật làm bung nan cửa cuốn ra khỏi rãnh ray dẫn hướng.
Cửa sổ chớp gỗ cũ Chốt chặt móc gió, cài then sắt, chèn thêm then gỗ phụ. Ngăn cánh cửa bị giật đập liên tục vào khung gây bung bản lề.

Theo hướng dẫn kỹ thuật phòng chống thiên tai của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một nguyên tắc quan trọng là phải đóng kín toàn bộ cửa sổ hướng đón gió bão, đồng thời có thể mở hé một khe nhỏ ở cửa sổ hướng khuất gió phía sau nhà để cân bằng áp suất bên trong với bên ngoài, tránh hiện tượng nổ vách kính do áp suất chênh lệch quá lớn.

Kiểm tra cây xanh và các vật thể nguy hiểm quanh nhà

Khoảng 60% trường hợp hư hại mái tôn và đứt đường dây điện bắt nguồn từ việc cây cối quanh nhà bị gãy đổ đè trúng:

Chặt tỉa cành cây vươn dài: Tiến hành cắt tỉa các cành cây lớn che khuất tầm nhìn, cành khô mục hoặc vươn sát đường dây điện và mái tôn nhà bạn trước khi bão về ít nhất hai ngày. Hạ thấp tán các cây thân mềm như xoan, dừa, phượng vĩ.

Xử lý bồn nước inox trên mái: Rất nhiều gia đình chủ quan để bồn nước rỗng hoặc chỉ còn nửa bồn. Khi bão giật cấp 11 đến 12, gió có thể nhấc bổng chiếc bồn nước inox nặng hàng chục kg ném xuống đường phố. Hãy bơm đầy nước vào bồn nước inox trước bão để tăng tải trọng giữ bồn cố định trên chân đế sắt, đồng thời dùng dây thép buộc chặt thân bồn vào khung kèo nhà.

Thu dọn ban công và sân thượng: Đưa toàn bộ chậu hoa cây cảnh, biển hiệu quảng cáo, giá phơi quần áo và các vật dụng kim loại nhẹ vào trong nhà. Những vật thể này khi gặp gió giật sẽ biến thành những viên đạn bay với vận tốc cực lớn gây thương vong cho người đi đường.

Bên cạnh việc chằng chống nhà ở, mỗi thành viên trong gia đình cần chủ động đóng gói túi khẩn cấp gia đình 72 giờ và ghi nhớ quy trình ngắt điện khi nhà bị ngập nước. Sự chuẩn bị kỹ càng, chủ động từ sớm là tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ tổ ấm của bạn trước sức tàn phá dữ dội của thiên nhiên.