Biện pháp an toàn điện cho nhà ở khi ngập nước và mưa bão lớn
Nước lũ dâng cao mang theo tạp chất dẫn điện mạnh, biến các ổ cắm âm tường và thiết bị gia dụng thành mối nguy hiểm chết người. Chủ động ngắt mạch đúng trình tự là nguyên tắc sống còn.
Mỗi đợt bão lũ hoặc triều cường đi qua, tai nạn điện giật luôn là một trong những nguyên nhân gây thương vong thương tâm nhất. Nước mưa thông thường vốn có tính dẫn điện yếu, nhưng khi chảy tràn thành dòng lũ, cuốn theo bùn đất, muối khoáng và rác thải, nó biến thành dung dịch điện ly có khả năng dẫn dòng điện cực mạnh. Theo các khuyến cáo thường niên từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sự chủ quan trong việc ngắt điện tầng trệt khi nước tràn vào nhà là nguồn cơn của hầu hết các vụ rò điện gây hậu quả nghiêm trọng.
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các thành viên trong gia đình, việc trang bị kiến thức về cơ chế rò rỉ điện và nắm vững quy trình xử lý theo từng giai đoạn ngập nước là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi chủ hộ.
Quy trình ngắt nguồn điện khi nước bắt đầu tràn vào nhà
Khi mực nước ngoài đường dâng cao và có dấu hiệu tràn qua bậu cửa, thời gian để xử lý an toàn chỉ tính bằng phút. Bạn cần thực hiện dứt khoát các bước sau:
- Mang ủng cao su hoặc dép nhựa khô ráo: Tuyệt đối không đi chân trần lội nước để đi tìm cầu dao điện. Bề mặt gạch ẩm ướt tiếp xúc với chân trần sẽ tạo thành đường dẫn nối đất hoàn hảo nếu có dòng rò.
- Ngắt aptomat nhánh tầng trệt trước: Nếu hệ thống điện nhà bạn được thiết kế hiện đại có bảng điện phân tầng, hãy gạt ngắt aptomat cấp nguồn cho toàn bộ tầng 1 (tầng trệt). Thao tác này giúp các tầng trên vẫn có ánh sáng và nguồn điện để sạc điện thoại.
- Ngắt aptomat tổng (MCCB/ELCB) nếu nước tiếp tục dâng cao: Khi nước dâng nhanh vượt quá 30 cm hoặc tủ điện nhánh nằm ở vị trí thấp có nguy cơ ngập, hãy gạt ngắt ngay cầu dao tổng để cô lập hoàn toàn lưới điện gia đình với điện lưới bên ngoài.
- Sử dụng thanh gỗ khô hoặc que nhựa để gạt công tắc: Nếu tủ điện đặt ở khu vực tường bị ẩm nước do mưa tạt, dùng một thanh gỗ khô hoặc vật liệu cách điện để gạt cần aptomat, tránh dùng tay trần ướt chạm trực tiếp vào bề mặt bảng điện.
Xử lý các thiết bị điện gia dụng công suất lớn
Bên cạnh ổ cắm tường, các thiết bị điện đặt trực tiếp dưới sàn nhà cũng là điểm phát tán rò điện tiềm tàng:
- Tủ lạnh: Block máy và bo mạch điều khiển của tủ lạnh thường nằm ở đáy sau lưng tủ, chỉ cách mặt đất khoảng 5 đến 10 cm. Rút ngay phích cắm và kê cao chân tủ nếu có thể, tuyệt đối không chạm tay vào vỏ kim loại của tủ lạnh khi chân đang ngập trong nước.
- Máy giặt và máy sấy: Cần ngắt nguồn điện và kê kích lên bệ bê tông hoặc bàn chắc chắn.
- Máy bơm nước ngầm: Máy bơm đặt tại hố ga hoặc sàn nước tầng trệt rất dễ bị ngập úng. Ngắt nguồn cấp điện riêng cho máy bơm từ hộp cầu dao phía trên.
- Bình nóng lạnh: Trước mùa mưa bão, hãy kiểm tra aptomat chống giật ELCB chuyên dụng của bình nóng lạnh. Khi phát hiện nước tràn vào hộp đấu dây dưới đáy bình, lập tức ngắt cầu dao nhánh.
Quy tắc phòng tránh tai nạn điện ngoài trời mùa bão
Mưa bão lớn thường đi kèm gió giật mạnh làm gãy đổ cây xanh đè lên đường dây cao thế, trung thế hoặc làm đứt rơi dây cáp viễn thông chằng chịt:
| Tình huống nguy hiểm | Khoảng cách an toàn | Hành động bắt buộc |
|---|---|---|
| Dây điện đứt rơi xuống đường nước | Cách xa ít nhất 10 mét | Không lại gần, cảnh báo người xung quanh và gọi ngay điện lực. |
| Cột điện, trạm biến áp bị ngập nước | Cách xa ít nhất 5 mét | Không bơi lội, chèo xuồng lại gần kết cấu sắt trạm điện. |
| Cây xanh ngã đè lên dây điện | Cách xa bán kính tán cây | Tuyệt đối không tự ý dùng dao chặt tỉa cành cây đang dính dây. |
| Biển hiệu quảng cáo phát sáng ngoài trời | Cách xa mép biển hiệu | Ngắt cầu dao cấp điện biển bảng hiệu trước khi bão đổ bộ. |
Theo chỉ đạo từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ về phương án phòng chống bão lụt, các công ty điện lực sẽ chủ động cắt điện cục bộ tại các khu vực ngập sâu để đảm bảo tính mạng cho nhân dân. Khi thấy mất điện diện rộng, người dân không nên cố gắng tự đấu nối dây máy phát điện hoặc can thiệp vào công tơ điện ngoài cột.
An toàn khi sử dụng máy phát điện chạy xăng dầu
Nhiều gia đình và cửa hàng kinh doanh chuẩn bị máy phát điện cá nhân để thắp sáng khi cúp điện mùa bão. Tuy nhiên, việc vận hành sai cách tiềm ẩn hai nguy cơ chí mạng: ngộ độc khí CO và điện giật xông ngược mạng lưới:
Tuyệt đối không đặt máy phát điện trong phòng kín hoặc tầng hầm: Khí thải động cơ chứa lượng lớn khí Carbon Monoxide (CO), loại khí không màu, không mùi, có thể làm ngạt thở và dẫn đến tử vong chỉ sau vài chục phút hít phải. Luôn đặt máy phát ở nơi thoáng gió, có mái che che mưa nhưng cách xa cửa sổ mở của nhà ở.
Không cắm trực tiếp máy phát vào ổ điện trên tường: Hành động này gọi là cấp điện xông ngược (backfeeding). Dòng điện từ máy phát có thể truyền ngược ra lưới điện ngoài đường, làm tăng điện áp biến áp và gây điện giật chết người cho các công nhân điện lực đang sửa chữa đường dây. Hãy sử dụng cầu dao đảo chiều (công tắc chuyển mạch hai ngả) chuẩn kỹ thuật để phân tách hoàn toàn nguồn điện máy phát với lưới điện quốc gia.
Quy trình phục hồi điện sau khi nước lũ rút hoàn toàn
Khi bão tan và nước rút hết, tâm lý chung của mọi người là muốn bật lại điện ngay để dọn dẹp nhà cửa. Đây là thời điểm cực kỳ nguy hiểm vì các thiết bị điện và ổ cắm âm tường vẫn còn đọng hơi ẩm bên trong:
- Không vội vàng đóng aptomat tổng ngay sau khi nước rút. Hãy mở toàn bộ cửa sổ để nhà cửa thông thoáng.
- Tháo mặt nạ các ổ cắm điện bị ngâm nước, dùng giẻ khô lau sạch bùn đất và dùng máy sấy tóc sấy khô hoàn toàn các tiếp điểm trước khi lắp lại.
- Đối với các thiết bị như tủ lạnh, máy giặt, lò vi sóng bị ngâm nước: Cần để khô ráo tự nhiên từ 2 đến 3 ngày, hoặc liên hệ thợ kỹ thuật dùng đồng hồ Megohm đo điện trở cách điện đạt chuẩn an toàn trước khi cắm điện thử nghiệm.
Hãy kết hợp các biện pháp bảo vệ này cùng với việc kiểm tra túi đồ khẩn cấp gia đình và học hỏi thêm kinh nghiệm ứng phó triều cường ngập úng để ngôi nhà của bạn luôn vững vàng và an toàn trong mọi hình thái thời tiết cực đoan.
Số điện thoại tổng đài chăm sóc khách hàng Điện lực Việt Nam (hoạt động 24/7): 1900 6769 (miền Bắc), 1900 545454 (miền Trung) và 1900 545454 (miền Nam). Hãy lưu lại để liên hệ báo sự cố chập cháy hoặc dây điện đứt nguy hiểm tại khu dân cư.