Túi khẩn cấp gia đình mùa bão lũ: Danh mục 72 giờ cần chuẩn bị
Khi bão lũ làm mất điện, cô lập giao thông và ngắt nguồn nước máy, một chiếc ba lô khẩn cấp được chuẩn bị chu đáo sẽ bảo vệ gia đình bạn trong 72 giờ đầu tiên trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận.
Tại Việt Nam, mùa mưa bão thường kéo theo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất hoặc ngập lụt đô thị kéo dài nhiều ngày. Trong các tình huống thiên tai khẩn cấp, thời gian vàng 72 giờ đầu tiên là giai đoạn các lực lượng cứu nạn phải dồn lực lượng tiếp cận các điểm xung yếu nhất. Việc mỗi gia đình tự trang bị một chiếc túi khẩn cấp (thường gọi là túi thoát hiểm hay go-bag) là khuyến cáo hàng đầu của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và các cơ quan phòng chống thiên tai quốc tế.
Túi khẩn cấp không phải là một chiếc vali cồng kềnh chứa toàn bộ đồ đạc trong nhà, mà là một chiếc ba lô chống nước có trọng lượng vừa phải, chứa đầy đủ những vật phẩm sinh tồn thiết yếu nhất để một hoặc hai người có thể xách lên và di chuyển ngay lập tức khi có lệnh sơ tán.
Nguyên tắc lựa chọn và phân chia túi khẩn cấp
Một sai lầm phổ biến là gom tất cả đồ đạc của 4 đến 5 thành viên trong nhà vào duy nhất một túi du lịch cỡ đại. Khi phải lội nước ngập hoặc leo lên thuyền cứu hộ, chiếc túi quá nặng sẽ trở thành gánh nặng nguy hiểm. Nguyên tắc chuẩn là:
- Mỗi người lớn trong gia đình mang một ba lô riêng biệt, trọng lượng không vượt quá 10 đến 12 kg.
- Trẻ em trên 6 tuổi có thể đeo một ba lô nhỏ chứa quần áo khô, áo mưa và chai nước nhỏ của riêng mình.
- Ba lô nên làm bằng chất liệu bạt chống thấm nước, có quai đeo trợ lực ở ngực và hông, đồng thời có dải phản quang phát sáng ban đêm.
- Tất cả vật dụng bên trong phải được bọc riêng trong từng túi khóa zip kín khí trước khi xếp vào ba lô để tránh ngấm nước khi rơi xuống dòng lũ.
Nhóm 1: Nước uống và lương thực không cần nấu chín
Mất nước là nguyên nhân gây suy kiệt nhanh nhất trong các đợt bão lũ khi nguồn nước máy bị ô nhiễm bùn cát:
- Nước uống đóng chai: Tối thiểu 3 lít nước cho mỗi người mỗi ngày, trong đó 2 lít dành cho uống trực tiếp và 1 lít cho vệ sinh tối thiểu. Chuẩn bị các chai dung tích 500 ml sẽ dễ xếp vào ba lô và san sẻ hơn bình lớn 5 lít.
- Viên khử khuẩn nước: Trang bị 1 vỉ viên lọc nước Cloramin B hoặc Aquatabs. Trong tình huống kẹt lại vùng lũ cạn kiệt nước sạch, viên khử khuẩn giúp biến nước mưa hoặc nước lũ sau khi lắng cặn thành nước uống an toàn.
- Lương khô quân đội: Lựa chọn tối ưu nhờ nhỏ gọn, giàu năng lượng, không cần chế biến và hạn sử dụng từ 2 đến 3 năm.
- Đồ hộp có nắp giật: Thịt hộp, cá hộp, pate, đậu ngâm. Chú ý chỉ chọn loại có móc giật mở nắp bằng tay để không phụ thuộc vào dao mở hộp.
- Thực phẩm bổ sung năng lượng nhanh: Socola đen, bánh quy dinh dưỡng, các loại hạt khô (hạnh nhân, hạt điều, nho khô) cung cấp calo dồi dào cho người già và trẻ nhỏ.
Nhóm 2: Hộp sơ cứu y tế và thuốc đặc trị gia đình
Khi nước ngập dâng cao, việc tiếp cận tiệm thuốc hoặc bệnh viện gần như bất khả thi. Hộp y tế khẩn cấp cần có sẵn:
| Danh mục y tế | Số lượng khuyến nghị | Mục đích sử dụng cụ thể |
|---|---|---|
| Băng gạc tiệt trùng và băng cuộn | 5 cuộn gạc, 2 cuộn băng thun | Cầm máu vết rách do mảnh tôn, cành cây cứa trúng. |
| Dung dịch sát khuẩn Povidone Iodine | 1 chai 20 ml | Rửa sạch vết thương, chống nhiễm trùng nước bẩn. |
| Thuốc hạ sốt Paracetamol 500mg | 2 vỉ (20 viên) | Hạ sốt khi cảm lạnh do dầm mưa bão kéo dài. |
| Thuốc tiêu chảy và men vi sinh | 2 vỉ Berberin, Oresol | Xử lý rối loạn tiêu hóa do dùng nguồn nước lạ. |
| Thuốc trị bệnh mãn tính | Đủ dùng trong 7 đến 10 ngày | Thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch cho người già. |
Ngoài ra, cần bổ sung thuốc nhỏ mắt muối sinh lý 0,9%, kem bôi chống nấm kẽ chân do nước ăn chân và một lọ thuốc xịt muỗi để phòng chống sốt xuất huyết tại nơi sơ tán tập trung.
Nhóm 3: Giấy tờ tùy thân và tài sản quan trọng
Sau khi nước lũ rút, việc làm lại giấy tờ thất lạc là thủ tục vô cùng phức tạp và mất nhiều thời gian. Hãy cho các giấy tờ sau vào một túi zip chống nước dày dặn hoặc hộp nhựa có gioăng cao su:
- Căn cước công dân gắn chip, giấy khai sinh của trẻ em.
- Sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), bảo hiểm y tế.
- Bằng lái xe, hợp đồng bảo hiểm nhà ở và thẻ ngân hàng.
- Một khoản tiền mặt dự phòng gồm nhiều tờ tiền mệnh giá nhỏ (từ 20.000 đến 100.000 đồng). Khi mất điện diện rộng, các cây ATM ngừng hoạt động và mạng internet tê liệt, tiền mặt mệnh giá nhỏ là phương tiện thanh toán duy nhất khả thi.
- Một thẻ nhớ USB chứa bản scan màu rõ nét của tất cả các tài liệu trên để đối chiếu nhanh khi cần thiết.
Nhóm 4: Dụng cụ cứu sinh và phương tiện liên lạc
Trong bóng tối và giữa tiếng gió bão rít gầm, khả năng phát tín hiệu và duy trì thông tin là yếu tố định đoạt an toàn:
Đèn pin siêu sáng chống nước: Nên chọn loại dùng pin sạc kèm theo 2 bộ pin tiểu dự phòng. Đèn pin đội đầu là lựa chọn lý tưởng vì giúp bạn rảnh cả hai tay để bám vào lan can hoặc dìu dắt người thân.
Còi cứu hộ không hạt (pealess whistle): Tiếng còi có tần số âm thanh vang xa hàng trăm mét và không bị tắt tiếng khi ngấm nước như còi có hạt xốp. Đây là công cụ hiệu quả nhất để báo vị trí cho lực lượng cứu hộ khi bị kẹt trên mái nhà.
Đài radio chạy pin FM/AM: Khi cột sóng di động bị bão quật đổ, sóng phát thanh địa phương trên tần số AM/FM là kênh duy nhất cung cấp bản tin dự báo thời tiết khí tượng và lệnh sơ tán từ ban chỉ huy cứu nạn.
Sạc dự phòng dung lượng từ 10.000 đến 20.000 mAh: Luôn sạc đầy 100% trước mùa mưa bão. Bọc pin sạc dự phòng cùng dây sạc trong túi zip kín để tránh đoản mạch.
Chăn giữ nhiệt khẩn cấp bằng màng nhôm: Mỗi chiếc chăn chỉ nhẹ khoảng 50 gram nhưng có khả năng giữ lại 90% nhiệt lượng cơ thể, ngăn ngừa hạ thân nhiệt cực kỳ hiệu quả khi người dầm nước mưa lâu.
Kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần theo nguyên tắc 4 tại chỗ
Theo tài liệu hướng dẫn phòng chống lụt bão đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) bắt đầu ngay từ chính mỗi căn nhà. Túi khẩn cấp nếu cất sâu trong tủ quần áo sẽ trở nên vô dụng khi sự cố xảy ra.
Hãy đặt chiếc túi tại vị trí dễ nhìn thấy nhất gần cửa ra vào hoặc đầu cầu thang tầng trên. Đặt lịch nhắc nhở trên điện thoại vào đầu tháng 4 và đầu tháng 10 hàng năm để kiểm tra hạn sử dụng của thuốc men, thực phẩm và thay pin cho đèn pin. Bên cạnh việc chuẩn bị ba lô, gia đình bạn cũng cần phối hợp thực hiện việc chằng chống mái nhà cửa kính và ghi nhớ quy tắc ngắt điện khi nước ngập để giảm thiểu tối đa rủi ro.